Van informatie naar betekenis
Medische informatie beschrijft bijvoorbeeld de kans op effect, mogelijke bijwerkingen, behandelbelasting of gevolgen van niet behandelen. Voor de afweging moet die informatie vervolgens betekenis krijgen in de persoonlijke situatie van een patiënt.
Dezelfde behandelbelasting kan voor de ene patiënt anders wegen dan voor de andere. Niet omdat de medische informatie verandert, maar omdat omstandigheden, voorkeuren en wat iemand belangrijk vindt verschillen.
Een mogelijke bijwerking krijgt bijvoorbeeld een andere betekenis wanneer deze invloed heeft op iets wat iemand graag wil kunnen blijven doen. De frequentie van ziekenhuisbezoeken kan anders wegen wanneer zelfstandigheid belangrijk is of wanneer iemand afhankelijk is van anderen om naar het ziekenhuis te komen.
De persoonlijke afweging ontstaat daarmee niet naast de medische informatie, maar juist in de verbinding ermee.
Weten wat belangrijk is, is niet altijd voldoende
Binnen Samen Beslissen is terecht aandacht voor persoonlijke voorkeuren en waarden. Toch is een vraag als ‘Wat is voor u belangrijk?’ niet altijd eenvoudig te beantwoorden.
Wat belangrijk is, wordt soms pas concreet wanneer het wordt verbonden aan de keuze die voorligt.
Iemand kan zelfstandigheid belangrijk vinden, maar pas bij het bespreken van twee behandelopties ontdekken welk verschil in belasting daadwerkelijk zwaar weegt. Of tijd met dierbaren belangrijk vinden, maar tegelijkertijd veel waarde hechten aan een mogelijkheid op levensverlenging.
Dan gaat het niet alleen om het benoemen van waarden. Het gaat ook om het onderzoeken hoe die waarden zich verhouden tot de mogelijke gevolgen van de verschillende opties.
Juist daar krijgt de afweging vorm.
Afwegen vraagt iets anders dan informeren
Dat betekent niet dat iedere patiënt behoefte heeft aan uitgebreide keuzeondersteuning. Sommige mensen kunnen na een goed gesprek en met heldere informatie zelf verder. Anderen hebben meer behoefte aan structuur, tijd of ondersteuning om informatie te verbinden aan wat voor hen belangrijk is.
Daarmee ontstaat een relevante vraag voor de inrichting van Samen Beslissen:
Die vraag verschuift de aandacht van alleen de inhoud van de informatie naar het proces waarin iemand tot een keuze komt.
En juist in dat proces hoeft niet iedere patiënt hetzelfde nodig te hebben.